Staat hout als grondstof onder druk ?

 

Als architect heeft u misschien reeds bij discussies met klanten met deze vraag te maken gehad. Om er een wetenschappelijk antwoord op te geven, houdt de ‘Département de la Nature et des Forêts’ reeds bijna 13 jaar een permanente inventaris bij van de bosbestanden in Wallonië. Ondermeer op basis daarvan, heeft de ‘Office Economique Wallon du Bois’ een poging gedaan om deze vraag te beantwoorden tijdens de 8e ‘Rencontres filière bois’ ter gelegenheid van de beurs Bois & Habitat 2013.

Sinds enkele jaren is hout er – eindelijk – in geslaagd om zich los te maken van het imago van « bouwoplossing die exotisch en niet aangepast aan onze behoeften » zou zijn.

Maar sommige vooroordelen zijn hardnekkig. Laat ons een poging doen om een objectieve balans op te maken en na te gaan of de houtkolom druk uitoefent op het Waalse bos.

Inventaris van de houtgrondstof

De houtgrondstof in de Waalse bossen werd volledig en in detail bestudeerd.

Het opmeten van 10.000 proefpercelen is een immens werk, dat erin bestaat om, op elke perceel, 320 gegevens te verzamelen over een honderdtal variabelen. Na 10 jaar is het volledig beëindigd ! « We beschikken nu over een statistisch overzicht van de houtgrondstof », verklaart Emmanuel Defays, Directeur generaal en verantwoordelijke voor strategie en prognose bij OEWB. « Het doel is te komen tot een dynamisch overzicht na een tweede cyclus van 10 jaar (die reeds 3 jaar loopt), waaruit de evoluties moeten blijken ».

Grondstof, oogst en bevoorrading

Om goed te begrijpen waarover het gaat, moeten we een onderscheid maken tussen drie sleutelbegrippen : de grondstof (het bos), de oogst (de jaarlijkse houtkap) en de bevoorrading (de manier waarop de oogst verdeeld wordt). Wanneer de aard van de grondstof bepalend is voor de oogst en de bevoorrading, dan is het omgekeerde evenzeer waar. « Deze drie begrippen zijn sterk met elkaar verstrengeld. Men spreekt van een stabiel grondstofvolume indien de oogst overeenstemt met de biologische aanwas en regelmatig verdeeld is over houtsoorten, leeftijden, afmetingen, kwaliteiten,… » , vervolgt hij.

Naald- en loofhout

Vanuit een commercieel standpunt is de situatie van loofhout en naaldhout echter volledig tegengesteld. Voor de eerste is de grondstof ruim voorhanden, maar is de markt zeer beperkt, terwijl voor de tweede het omgekeerde geldt. Ter illustratie, bij naaldhout wordt 123% van de aanwas geoogst, met een groot verschil tussen openbare bossen (111%) en privébossen (134%). Dit percentage ligt nog wat hoger voor fijnspar, de naaldhoutsoort die het meest voorkomt. Bij loofhout daarentegen wordt slechts 68% geoogst (76% in openbare bossen en 56% in privébossen).

Het realiseren van zoveel mogelijk toegevoegde waarde

Een ruime bewustmaking is nodig om te komen tot een zo duurzaam mogelijk beheer van de houtgrondstof. U zal begrepen hebben dat de uiteenlopende belangen van een zeer verscheiden sector de taak niet vergemakkelijken. Daarom wil OEWB de rol van intermediaire gesprekspartner opnemen tussen de openbare en privé-actoren.

Emmanuel Defays voegt eraan toe : « Een van de belangrijkste opdrachten van OEWB bestaat erin, de bevoorrading van de bedrijven te optimaliseren om de grondstof een maximale toegevoegde waarde te geven. In samenspraak met de hele sector heeft OEWB reeds 13 belangrijke maatregelen in die zin genomen. Een goed begin, maar verder dan deze werven zouden we nu de internationale dimensie willen ontwikkelen, aangezien deze problematieken uiteraard onze grenzen ruimschoots overschrijden.

Om u een idee te geven, de bevoorradingsstraal van papierfabrikant Burgo Ardennes (Virton) bedraagt 300 km, met pieken tot 500 km. Op een ander vlak willen we ook investeren in prospectief onderzoek, maar de huidige modellen blijken vrij zwak en onefficiënt te zijn ». Al deze intiatieven sterken ons in de overtuiging dat de houtsector mooie tijden te wachten staan.

 

Bijkomende informatie inzake bosbeheer

Bijna al het hout dat Europa consumeert, komt ook uit Europese bossen. Zo is meer dan 90% van het gezaagd hout en rondhout dat de Europese lidstaten invoeren, van Europese bodem. En elk jaar groeien de Europese bossen nog aan met meer dan een half miljoen hectare. Van die jaarlijkse groei wordt maar ongeveer 65% gekapt.

Multifunctioneel bosbeheer
Europa telt meer dan twee voetbalvelden bos per inwoner. Het beheer daarvan is heel intensief. Zo vervullen de Europese bossen uiteenlopende functies: landschapsbeheer, natuurbehoud, biodiversiteit, recreatie, CO2-opslag en commerciële houtproductie.